على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

61

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

خ - 600 و ذ - 700 . ضظغ كه حروف آن عبارتند از : ض - 800 و ظ - 900 و غ - 1000 . و گويند مرمر بن مرة كه از مردم طى بوده و خط عربى وضع كردهء اوست هشت پسر داشت و اين هشت كلمه نام پسرهاى وى مىباشد . ابجدخوان ( abjad - x n ) ص . كسى كه شروع به خواندن الف با مىكند . ابجر ( abjar ) ص . ع . مرد برآمده ناف و كلان شكم . ج : بجر ( bojr ) و بجران ( bojr n ) وا . رسن كشتى . و ا خ . نام اسبى . و نام مردى . ابجل ( abjal ) ا . ع . وريد بزرگى در دست و پا . و وريد بزرگى در دست استر و اسب كه در انسان آن را اكحل مىنامند . ابجئرار ( ebje'r r ) م . ع . ابجئررت عنه ابجئرارا : سست گرديدم از وى . ابح ( abahh ) ص . ع . مرد گلو گرفتهء گران آواز و فربه . و چوب ستبر . وا . دينار . و تير قمار . ج : بحّ . و ا خ . نام شاعر هذلى . ابحاء ( ebh ' ) م . ع . منقطع گرديدن يق ابحت على دابتى . ابحاث ( abh s ) ع . ج . بحث ( bahs ) . ابحاح ( ebh h ) م . ع . درشت حرف زدن و ابحه الصياح : گران آواز كرد او را بانگ زدن . ابحار ( abh r ) ع . ج بحر ( bahr ) . ابحار ( ebh r ) م . ع . ملاقات كردن و رسيدن كسى را بىقصد و اراده . و شديد گشتن سرخى در روى بينى . و فراوان بودن محصولات زمين . و ابحر الماء : شور گرديد آب . و ابحره : شور يافت آن را . و نيز ابحار : سفر دريا كردن . و مسلول گرديدن . ابحر ( abhor ) ج . ع . بحر ( bahr ) ابحل ( abhol ) ا خ . پ . پادشاه جابلسا و آن شهريست مقابل جابلقا و هر دو در عالم مثالند نه در اين عالم . ابخار ( ebx r ) م . ع . موجب تنفس عفن گشتن چيزى . و ابخره الشيى : بد بوى گردانيد آن را آن چيز . ابخاز ( abx z ) ا خ . پ . ولايتى است از قفقاز كه اكنون در تصرف روسها مىباشد . ابخاق ( ebx q ) م . ع . ابخق العين : بركند چشم را . و ابخقت العين : برآمد چشم از چشم خانه . ابخال ( ebx l ) م . ع . بخيل يافتن كسى را . ابخر ( abxar ) ص . ع . كسى كه نفسش منتن باشد . ابخرة ( abxerat ) ع . ج بخار . ابخره ( abxere ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - و شمى كه از جاى نمناك و گرم برآيد . و اجسام دودى شكلى كه بواسطهء اثر حرارت از اجسام جامد و يا مايع متصاعد گردند . ابخص ( abxas ) ص . ع . مردى كه در چشم خانهء او گوشت پاره‌اى رسته باشد . ابخق ( abxaq ) ص . ع . مردمك چشم . ابخل ( abxal ) ص . ع . بسيار حريص . و بخيل . و بخيل‌تر . ابخنان ( ebxan n ) م . ع . خفتن . و راست ايستادن . و ابخنت الناقة : بازيد ماده شتر براى دوشنده . ابخنداء ( ebxend ' ) م . ع . ابخندى البعير : كلان و تمام ساق گرديد آن شتر . و ابخندت الجارية : تمام ساق گرديد آن كنيزك . ابخوخ ( abxux ) ا . پ . بزاق و آب دهان . و ص . ترش روى . و ا خ . اسم شهرى . ابخوسا ( abxus ) ا . پ . - مأخوذ از سريانى - ابو خلسا . ابخينان ( ebxin n ) م . ع . مردن . و بازيدن ماده شتر براى دوشنده . ابد ( abd ) م . ع . ابدت البهيمة ابدا و ابودا ( از باب ضرب و نصر ) : وحشت گرفت و برميد آن چارپا . ابد ( abad ) ا . ع . هميشه و روزگار . ج : آباد و ابود . و بچهء يك ساله . و ص . دائم و قديم و ازلى و ابد آبد و ابد ابيد م . ف براى مبالغه . و لا آتيه ابد الابدية و ابد الابدين و ابد الابدين و ابد الابيد و ابد الاباد و ابد الدهر : يعنى نخواهم آمد نزد او هرگز و هيچ‌گاه . ابد ( abad ) ابد ابدا ( از باب سمع ) خشم گرفت . و نفرت نمود . ابد ( abad ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - هميشه و قديم و ازل . ابد ( abed ) ص . ع . غضبناك و خشمناك و متنفر . ابد ( ebed ) ا . ع . داه و كنيز . ابد ( ebed ) و ( abed ) و ( ebd ) ص . ع . اتان ابد : ماده خر بسيار زائيده و كذا امة ابد . ابد الله ( abbadall h ) ع . كلمهء دعا يعنى هميشه و جاويد باد و درازى زندگانى دهاد ويرا خداى . ابد ( obbad ) ج ا . ع . جانوران وحشى . ابد ( abadd ) ص . ع . مردى كه دستهايش از هم دور باشد . و مرد بزرگ اندام كه اعضاى او يا دوران او از هم دور بود . و اسبى كه ما بين دو دستش دورى باشد . و ا . جولاهه . و الابد الرثيم : شير بيشه . ابدا ( abadan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - هرگز . و هميشه و دائما . ابدا ( ebd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شروع و اختراع و ايجاد . و ابدا كردن ف م . : شروع كردن . و خلق كردن و ايجاد نمودن .